A major National Dialogue meeting was held in Frankfurt, Germany, with broad participation of Afghans living in Germany, researchers, academics and civil activists, who stressed that an inclusive intra-Afghan dialogue is the only way out of Afghanistan's complex current challenges.
The meeting carried four key messages: firm support for women's fundamental rights, especially the rights to education, work and active social participation; the official launch of a national media campaign, “Voice of Empathy — No to Verbal Violence!”, against verbal abuse online and in public discourse; condemnation of hostile attacks by the Pakistani military on Afghan soil and the targeting of civilians; and condemnation of the inhumane treatment of Afghan refugees in neighbouring countries and the growing wave of anti-Afghan hostility worldwide, particularly in the United States.
In the opening session, Ustad Maria Rahin and Dr. Khushal Rohi described the National Dialogue as an urgent necessity given the country's volatile political and social situation, arguing that stability and a desirable future are impossible unless the differing views of Afghans are heard, and identifying engagement, negotiation and convergence as the keys to breaking the current deadlock.
The main discussions were moderated by three facilitators — Ustad Sayed Fahim Sadat, Ustad Basir Ahmad Daneshyar and Ustad Ahmad Rashad Hakim — focusing on the challenges facing national unity, progress and peace; the essential paths and priorities for solidarity and development; and the role of the Afghan diaspora in supporting positive, reform-oriented processes, with participants contributing constructive proposals on scientific approaches, strengthening civil institutions and pooling diaspora capacities.
The meeting adopted several key resolutions — a declaration in support of women's fundamental rights; the launch of the anti-verbal-violence media campaign; condemnation of Pakistan's attacks on Afghanistan's territory and killing of civilians; and condemnation of the degrading treatment of Afghan refugees by Pakistani and Iranian security officials and of rising anti-Afghan sentiment worldwide — which participants described as a practical step in defence of Afghans' rights at home and abroad.
Dr. Khushal Rohi closed the programme with a summary of the discussions, emphasising the continuation of such meetings and describing the National Dialogue as the first step towards a more humane and just future for Afghanistan; the professional and coherent moderation of Mr. Abdul Ghani Modaqiq contributed greatly to the flow and appeal of the programme.
چهار پیام کلیدی نشست:
1. حمایت قاطع از حقوق اساسی زنان، بهویژه حق آموزش، اشتغال و مشارکت فعال در جامعه؛
2. آغاز رسمی کمپاین ملی رسانهای «صدای همدلی؛ نه به خشونت زبانی!» برای مقابله با خشونتهای لفظی در فضای مجازی؛
3. تقبیح حملات خصمانه نظامیان پاکستانی بر خاک افغانستان و هدف قرار دادن افراد ملکی؛
4. نکوهش برخوردهای غیرانسانی با پناهجویان افغان در کشورهای همسایه؛ و محکومیت شدید موج فزایندهٔ افغانستیزی در جهان، بهویژه در ایالات متحده.
نشست بزرگ گفتمان ملی/ مرکه ملی با حضور گستردهٔ افغانهای مقیم آلمان، پژوهشگران، استادان مراکز علمی و تخصصی و فعالان مدنی امروز در شهر فرانکفورت آلمان برگزار شد؛ نشستی که در آن اشتراککنندگان بر ضرورت گفتوگوی فراگیر بینالافغانی بهعنوان یگانه راه برونرفت از چالشهای پیچیدهٔ کنونی افغانستان تأکید ورزیدند.
در بخش نخست برنامه، استاد ماریا رهین و دکتر خوشال روهی با اشاره به وضعیت ملتهب سیاسی و اجتماعی کشور، گفتمان ملی را نیاز فوری دانسته و گفتند که بدون شنیدهشدن دیدگاههای متفاوت افغانها، رسیدن به ثبات و آیندهٔ مطلوب امکانپذیر نیست. آنان تعامل، مذاکره و همگرایی را کلید عبور از بنبستهای کنونی دانستند.
سه تن از تسهیل کنندگان نشست گفتمان ملی هریک؛ استاد سید فهیم سادات، استاد بصیراحمد دانشیار و استاد احمد رشاد حکیم، بحثهای اصلی برنامه را مدیریت کردند.
این سه بخش عمدتاً بر موضوعات زیر تمرکز داشت:
چالش های فراروی وحدت ملی، پیشرفت و صلح
راههای اساسی و اولویتهای مهم برای رسیدن به همبستگی و توسعه
نقش دیاسپورای افغانستان در حمایت از روندهای مثبت و اصلاحی
اشتراککنندگان نیز دیدگاهها و پیشنهادات سازندهای دربارهٔ نیاز به رویکردهای علمی، تقویت نهادهای مدنی و همافزایی ظرفیتهای مهاجران مطرح کردند.
صدور چند قطعنامهٔ مهم در محور توجه نشست؛
نشست امروز با تصویب و صدور چند قطعنامه کلیدی همراه بود. اعضای اشتراککننده موارد زیر را بهطور رسمی تأیید و حمایت کردند:
- صدور اعلامیهٔ حمایت از حقوق اساسی زنان؛ بهویژه حق آموزش، اشتغال و مشارکت شهروندی؛
- راهاندازی کمپین ملی رسانهای زیر عنوان «صدای همدلی؛ نه به خشونت زبانی!» برای مبارزه با خشونتهای لفظی در فضای مجازی و گفتوگوها؛
- تقبیح حملات خصمانه پاکستان بر حریم کشور و هدف قرار دادن افراد ملکی؛
- نکوهش رفتار غیرانسانی و تحقیرآمیز مقامهای امنیتی پاکستان و ایران با پناهجویان افغان؛ و محکومیت موج فزایندهٔ افغانستیزی در کشورهای مختلف جهان؛ بهویژه در آمریکا؛
صدور فوری این قطعنامهها از خواستههای عاجل اشتراککنندگان بوده و آن را گامی عملی برای دفاع از حقوق افغانها در داخل و خارج کشور خواندند.
برنامه با نتیجهگیری دکتر خوشال روهی پایان یافت. او با بررسی نکات مطرحشده، بر تداوم چنین نشستهایی تأکید کرد و گفت که گفتمان ملی، نخستین گام برای ساختن آیندهای انسانیتر و عادلانهتر برای افغانستان است.
گردانندگی حرفهای و منسجمِ برنامه توسط عبدالغنی مدقق به روانی جریان نشست و انسجام مباحث کمک چشمگیر نموده و به جذابیت برنامه افزود.
د غونډې څلور کلیدي پیغامونه:
۱. د ښځو د اسا-سي حقو نو کلک ملاتړ، په ځانګړي ډول د زدهکړې، کار او فعا-له ټو.لنیز ګډون حق؛
۲. د ژبني تاوتريخوالي پر وړاندې د یوه ملي رسنیز کمپاین پیل: «د خواخوږۍ غږ؛ نه ژبني تاوتریخوالي ته!» ؛
۳. د پاکستاني پوځیا.نو له خوا د افغانستان پر خاوره د یر.غلونو او د ملکي وګړو په نښه کولو غندنه؛
۴. په ګاونډیو هېوادونو کې له افغان کډوالو سره د غیر.انساني چلند محکومیت؛ او په نړۍ او ځانګړي ډول امریکا کې له افغانانو څخه کرکې او وېرې ته د لمن وهلو کلکه غندنه.
نن د جرمني په فرانکفورت ښار کې د ملي مرکې ستره غونډه جوړه شوه. په دې غونډه کې ګڼ شمېر افغان پوهانو، ټو.لنیزو شخصیتونو، مد.ني فعا.لا نو، ښځو او ځوانانو ګدون کړی وو. ګډونوالو په دې غونډه کې د افغانانو ترمنځ د پراخ، ټولشموله او ملي ډیالوګ پر اړتیا ټینګار وکړ، او دا یې د افغانستان له اوسني کړکېچ څخه د وتلو یوازینۍ لاره وبلله.
د غونډې په پیل کې، استادې ماریا رهین او ډاکټر خوشال روهي د هېواد پر سیا سي او ټو لنیز کړکېچ تمرکز وکړ او ملي ډیالوګ یې یوه بیړنۍ اړتیا وبلله. دوی ټینکار وکړ، چې تر څو د افغانانو بېلابېل نظرونه او غږونه وانه ورېدل شي، نه ثبات ته رسېدلی شو او نه هم روښانه راتلونکې ته. دوی تعامل، خبرې اترې او همغږي له اوسنيو بحرانونو څخه د وتلو کلیدي لار وبلله.
د غونډې درې آسانچاري او چلوونکي، استاد سید فهیم سادات، استاد بصیراحمد دانشیار او استاد احمد رشاد حکیم، د غونډې اصلي بحثونه مدیریت کړل. دا بحثونه په عمده ډول پر لاندې موضوعاتو متمرکز وو:
- د ملي یووالي، پرمختګ او سولې پر وړاندې خنډونه؛
- یووالي، ثبات او پرمختګ ته د رسېدو بنسټیزې لارې او لومړیتوبونه؛
- د اصلاحاتو او مثبت بدلون په بهیر کې د بهر مېشته افغانانو ونډه.
ګډونوالو هم د علمي لیدلوري پر بنسټ د بنسټیزو ستونزو د تشخیص او حل لارو په اړه رغنده نظریات شریک کړل او د مد-ني بنسټونو پر پیاوړتیا او د بهرمېشته افغانانو د همغږۍ پر اړتیا یې ټینګار وکړ.
د څو مهمو پرېکړهلیکونو تصویب:
په غونډه کې څو مهم پیغامونه او پرېکړه لیکونه تصویب شول او ټولو ګډونوالو یې کلک ملاتړ وکړ:
- د ښځو د اساسي حقونو د ملاتړ اعلامیه؛ په ځانګړي ډول د زدهکړې، کار او ټولنیز مشارکت حق؛
- په مجازي نړۍ، رسنیو او خبرو اترو کې د ژبني تاوتریخوالي پر وړاندې د یوه ملي کمپاین رسمي پیل: «د خواخوږۍ غږ؛ نه ژبنی تاوتریخوالی ته!»؛
- د پاکستان له خوا د افغانستان پر خاوره د وروستیو یر-غلونو او د ملکي وَګړو د وژنې کلکه غندنه؛
- په پاکستان او ایران کې له افغان کډوالو سره د غیرِانساني چلند او ځورونې محکومیت؛ او په نړۍ کې د افغانانو پر ضد کرکې او وېرې ته د لمن وهنې کلکه غندنه، په ځانګړي ډول په امریکا کې.
د دغو پرېکړهلیکونو تصویب د ګډونوالو له عاجلو غوښتنو څخه و، او دا یې د افغانانو له حَقونو څخه د دفاع لپاره یو عملي ګام وباله، که هغه دننه په هېواد کې وي او یا بهر.
غونډه د ډاکټر خوشال روهي له خوا د پایلو په لنډیز سره پای ته ورسېده. هغه د مطرح شویو بحثونو او نظریاتو ارزونه وکړه او د دا ډول غونډو پر دوام یې ټینګار وکړ، او ویې ویل چې مِلي ډیالوګ د یو موټي، سوکاله او خپلواک افغانستان د جوړېدو لومړنی ګام دی.
د ښاغلي عبدالغني مدقق له خوا د غونډې مسلکي چلول او مدیریت، د بحثونو په تنظیم او مؤثریت کې مهم رول ولوباوه او د غونډې جذابیت یې لا زیات کړ.