On 19 July 2025, a National Dialogue meeting was held in Cologne, Germany, attended by nearly 70 Afghan political, academic and social figures, with the aim of exchanging views on Afghanistan's current situation, strengthening national unity and examining the role of the Afghan diaspora in peace, reconstruction and the country's future.
The meeting, a continuation of the earlier gatherings in London, Berlin and Birmingham, was opened with welcoming remarks by Mr. Matiullah Raufi, after which Ustad Basir Ahmad Daneshyar introduced the goals and structure of the National Dialogue, and Dr. Khushal Rohi delivered a concise presentation on its concepts, objectives, features and stages of development.
A series of open discussions followed, moderated by Ustad Rashad Hakim and Ustad Sayed Fahim Sadat: the first part analysed the fundamental challenges and priorities facing national unity, peace and progress, while the second explored practical solutions based on national participation, dialogue and the strengthening of civil institutions.
A notable feature of the meeting was the active engagement of participants, who enriched the discussions with questions, views and proposals.
Participants also expressed deep concern over the plight of Afghan refugees in Iran and Pakistan and the closure of schools and universities to girls inside Afghanistan, calling for official statements from the National Dialogue on these issues; a volunteer working group was formed to sustain the process and establish a Cologne branch.
At the close of the meeting, prayers were offered in memory of the late Matiullah Turab, the courageous and outspoken Afghan poet.
به تاریخ ۱۹ جولای ۲۰۲۵، نشست «گفتمان ملی» با حضور نزدیک به ۷۰ تن از شخصيت های سياسی، علمی و اجتماعی افغانستان، در شهر کلن آلمان برگزار شد. این برنامه با هدف تبادل نظر درباره وضعیت کنونی افغانستان، تقویت وحدت ملی، و بررسی نقش دیاسپورای افغان در صلح، بازسازی و آینده کشور برگزار گردید.
این نشست بهعنوان ادامهای بر سلسلهنشستهای گفتمان ملی که پیشتر در لندن، برلین و برمینگهم برگزار شده بود، در فضای علمی و تعاملی برگزار گردید.
محترم مطیعالله رووفی با سخنان خوشآمدگویی، نشست را افتتاح کرد. سپس استاد بصیر احمد دانشیار به معرفی اهداف و ساختار گفتمان ملی پرداخت. در ادامه، دوکتور خوشال روهی طی یک ارائه فشرده، مفاهیم، اهداف، ويژه گیها و مراحل شکلگیری این گفتمان را برای حاضرین تشریح کرد.
بعداً سلسله بحث های آزاد اغاز گرديد، که از طرف استاد رشاد حکيم و استاد سيد فهيم سادات گردانندگی می شد. در بخش نخست به بررسی چالشهای اساسی و اولویتها در برابر وحدت ملی، صلح و پیشرفت پرداخته شد و با نگاهی تحلیلی، موانع و زمینههای بازدارنده آن مطرح شد.
دربخش دوم راههای اساسی برای تأمین وحدت ملی، صلح و پیشرفت، راهکارهایی مبتنی بر مشارکت ملی، گفتوگو، و تقویت نهادهای مدنی به بحث گرفته شد.
نکته قابل توجه این نشست، مشارکت فعال اشتراککنندگان بود. در جریان گفتمان، حاضران با طرح پرسشها، دیدگاهها و نظریات خود، نقش فعالی در تبادل نظر ایفا کردند و مباحث را پربار ساختند.
همچنین، جمعی از اشتراککنندگان با ابراز نگرانی از وضعیت نابسامان پناهجویان افغان در ایران و پاکستان و بستهبودن مکاتب و پوهنتونها در داخل افغانستان، خواستار صدور اعلامیهای رسمی از سوی گفتمان ملی در این زمینهها شدند.
در بخش پایانی، برای تداوم نشست ها و فعالیت های گفتمان ملی و ایجاد شعبه « ملی مرکه» کارگروه گفتمان ملی ایجاد شد و روی تداوم این روند تأکید شد.
در اخير نشست، برای شاعر شجاع، سخنور و منتقد کشور مرحوم مطیع الله تراب فاتحه خوانده شد و برای آرامش روح او دعا صورت گرفت.
گفتمان ملی یک ابتکار مردمی است که با همکاری جمعی از روشنفکران، شخصیتهای علمی-فرهنگی و فعالان اجتماعی افغان در اروپا راهاندازی شده است. این نشستها تلاش دارند تا صدای شهروندان افغان، بهویژه جامعه دیاسپورا را در مباحث کلان ملی بازتاب دهند و نقش مؤثری در آیندهسازی کشور ایفا کنند.
د ملي مرکې غونډه د جرمني د کلن په ښار کې ترسره شوه
د ۲۰۲۵ کال د جولای په ۱۹مه نېټه، د "ملي مرکې" په نامه یوه مهمه غونډه د جرمني په کلن ښار کې ترسره شوه. په دې غونډه کې نږدې ۷۰ تنه سياسي، علمي او ټولنيزو شخصيتونو او ځوانو فعالانو ګډون درلود، چې هدف یې د افغانستان د روان وضعیت ارزونه، د ملي يووالي پیاوړتیا، او د افغان دیاسپورا رول په سولې، بیا رغونه او د هېواد د راتلونکي په جوړونه کې و.
غونډه د ملي مرکو د هغو غونډو لړۍ ده چې مخکې په لندن، برلین او برمینګهم کې جوړې شوې وې او دا ځل په کولن کې په یوه علمي، تعاملي او مشارکتي فضا کې تنظیم شوه.
د غونډې پرانیسته ښاغلي مطیعالله رووفي د ښه راغلاست له وینا سره وکړه. ورپسې استاد بصیر احمد دانشیار د ملي مرکې اهداف او جوړښت تشریح کړ، او بیا ډاکتر خوشال روهي د ملي مرکې مفاهیم، موخې، ځانګړتياوې او د پراختیا پړاوونه په لنډه توګه حاضرینو ته وړاندې کړل.
وروسته د آزادو بحثونو لړۍ پيل شوه، چې آسانچاري او چلول يې د استاد رشاد حکيم او استاد سيد فهيم سادات پر غاړه و. په لومړۍ برخه کې د ملي يووالي، سولې او پرمختګ پر وړاندې پر اساسي خنډونو، ننګونو او لومړيتوبونو تحلیلي بحثونه وشول او په دويمه برخه کې د همدغو ستونزو پر حل لارو جامع خبرې وشوې.
د غونډې مهمه ځانګړتیا د ګډونوالو فعاله ونډه وه؛ دوی د پوښتنو، نظریاتو او وړاندیزونو له لارې بحثونه بډایه او پیاوړي کړل.
ګډونوالو په ایران او پاکستان کې د افغان مهاجرو د خراب وضعیت او همداراز د نجونو پر وړاندې د ښوونځیو او پوهنتونونو د بندېدو په اړه هم ژوره اندېښنه وښودله، او په همدې اړه يې د ملي مرکې له آدرسه د رسمي اعلاميو د خپرولو غوښتنه وکړه.
په کولن کې د ملي مرکې د غونډو او فعاليتونو د دوام لپاره د يوې دايمي څانګې د جوړولو لپاره يوه رضا کاره کار ډله جوړه شوه او راتلونکي ګامونه هم اعلان شول.
د غونډې په پای کې د افغانستان د زړور، ژبور او نقاد شاعر ارواښاد مطیع الله تراب فاتحه واخيستل شوه او روح ته يې دوعا وشوه.
ملي مرکه یو ولسمحوره نوښت دی چې، د افغان روڼاندو، علمي–فرهنګي شخصیتونو او ټولنیزو فعالانو لهخوا په اروپا کې پیل شوی دی. دا مرکې هڅه کوي چې د افغانانو، په ځانګړي ډول د مهاجرو، غږ د ملي بحثونو برخه وګرځي او د هېواد د راتلونکې په جوړونه کې مؤثره ونډه واخلي.
ملي مرکه – د ملي یووالي، سولې او پرمختګ لاره